Sosyal Kaygı Bozukluğu

Sosyal Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? Sosyal Kaygı Bozukluğu’nda kişinin kaygısı özellikle başkalarının değerlendirmesine açık olduğu düşünülen sosyal veya performans durumlarında ortaya çıkar. Yaygın olarak görülebilen belirtiler şunlardır: * İnsanlarla konuşurken yoğun kaygı veya gerginlik hissetme * Yeni insanlarla tanışmaktan veya sosyal ortamlara girmekten çekinme * Toplum içinde konuşma, sunum yapma veya performans sergileme konusunda yoğun kaygı yaşama * Başkalarının önünde yemek yeme, yazı yazma veya bir işi yapmaktan kaçınma * Eleştirilme, reddedilme, küçük düşme veya utanma korkusu * Söylediklerinin veya yaptıklarının başkaları tarafından olumsuz değerlendirileceğine ilişkin yoğun endişe * Sosyal ortamlarda kızarma, terleme, titreme, çarpıntı veya mide rahatsızlığı gibi fiziksel belirtiler yaşama * Sosyal ortamlardan kaçınma veya bu ortamlara yoğun kaygı ile katlanma * Sosyal bir durum sonrasında konuşmalarını veya davranışlarını uzun süre zihinde tekrar tekrar değerlendirme * Sosyal ilişkiler, okul, üniversite veya iş yaşamında zorlanma DSM-5’e göre korku veya kaygının başkalarının incelemesine açık bir veya daha fazla sosyal durumla ilişkili olması ve kişinin olumsuz değerlendirilmekten korkması önemlidir. Korkulan sosyal durumlar neredeyse her zaman kaygı yaratır ve kişi bunlardan kaçınabilir veya yoğun kaygı ile katlanabilir. Belirtilerin en az altı ay sürmesi ve kişinin sosyal, akademik, mesleki veya diğer önemli yaşam alanlarında belirgin bir sıkıntıya ya da işlev kaybına yol açması tanısal değerlendirmede önem taşır. Belirtilerin yalnızca başka bir psikolojik durum, madde kullanımı veya tıbbi bir durumla açıklanmaması da değerlendirilir. Sosyal Kaygı Bozukluğu Neden Olur? Sosyal Kaygı Bozukluğu’nun ortaya çıkmasında tek bir neden bulunmaz. Genetik ve biyolojik yatkınlıklar, kişinin geçmiş deneyimleri, öğrenilmiş davranışlar ve çevresel etkenler birlikte rol oynayabilir. Özellikle geçmişte yaşanan eleştirilme, reddedilme veya utandırılma deneyimleri; kişinin kendisiyle ilgili olumsuz inançları ve sosyal durumlarda hata yapmaya yönelik yoğun kaygıları belirtilerin ortaya çıkmasına veya sürmesine katkıda bulunabilir. Zaman içerisinde sosyal ortamlardan kaçınmak kısa vadede kaygıyı azaltabilse de kişinin korktuğu durumlarla ilgili olumsuz beklentilerini sürdürmesine ve kaygının devam etmesine neden olabilir. Sosyal Kaygı Bozukluğu Tedavi Edilebilir mi? Sosyal Kaygı Bozukluğu, uygun psikolojik değerlendirme ve tedaviyle ele alınabilen bir psikolojik rahatsızlıktır. Psikolojik destek sürecinde kişinin sosyal durumlarla ilgili düşünceleri, korkuları, kaçınma davranışları ve kaygının yaşamındaki etkileri birlikte ele alınabilir. Özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT), sosyal kaygının tedavisinde etkili yaklaşımlar arasında yer almaktadır. Terapi sürecinde kişinin kendisi ve başkalarının değerlendirmeleriyle ilgili işlevsel olmayan düşüncelerini fark etmesi, sosyal durumları daha gerçekçi değerlendirmesi ve kaçınma davranışlarını azaltması hedeflenebilir. Uygun durumlarda maruz bırakma çalışmaları da terapi sürecinin önemli bir parçası olabilir. Kişinin kaçındığı sosyal durumlarla, terapötik hedefler doğrultusunda aşamalı ve yapılandırılmış biçimde karşılaşması; kaygıyı yönetme ve sosyal ortamlarda daha işlevsel davranabilme becerisinin gelişmesine yardımcı olabilir. Gerekli durumlarda psikolojik destek psikiyatri değerlendirmesi ve ilaç tedavisiyle birlikte yürütülebilir. İlaç tedavisinin gerekip gerekmediğine psikiyatrist tarafından yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir. Destek süreciyle birlikte kişi, sosyal durumlarda yaşadığı kaygıyı daha iyi anlamayı, olumsuz değerlendirilme korkusuyla baş etmeyi, kaçınma davranışlarını azaltmayı ve sosyal yaşamındaki işlevselliğini güçlendirmeyi öğrenebilir.